De essentie van het Limburgse concept
Veiligheidshuis: de essentie van het Limburgse concept.
Veiligheid en veiligheidsbeleving zijn van het grootste belang voor het welzijn van iedere burger. Het vrijwaren van de burger van criminaliteit en overlast door vaak dezelfde personen is daarmee geboden. Dat lukt alleen structureel door een eensgezinde en breed gedragen persoonsgerichte aanpak. Breed gedragen omdat bestuurlijke doorzettingskracht een hele belangrijke voorwaarde is. En persoonsgericht omdat wij in Limburg kiezen voor een sluitende aanpak volgens de levensloopbenadering. Een benadering die gebaseerd is op de resultaten van jarenlang wetenschappelijk onderzoek, die ons werden aangereikt door de Maastrichtse criminoloog dr. Peter Nelissen. De persoonsgerichte aanpak wordt ingevuld volgens een beproefd en vast stramien, waarbij partners vanuit gemeenten, justitie- en zorgketen gezamenlijk met iemand die stelselmatig criminaliteit en overlast veroorzaakt op niet vrijblijvende wijze aan de slag te gaan.
Want juist door dat vaste stramien van: “diagnose - plan van aanpak – resultaat” consequent te hanteren wordt het beter mogelijk om (gericht op de doelstellingen van het Veiligheidshuis) verbindingen te leggen tussen zorg en repressie. Daar kan de geprioriteerde persoon zijn voordeel mee doen, maar het kan ook tegen hem werken, wanneer hij toch weer in de fout gaat.
Iedereen die in een Veiligheidshuis geprioriteerd wordt krijgt die boodschap nadrukkelijk mee.
Een andere belangrijke boodschap is dat we iemand die we geprioriteerd hebben niet meer willen loslaten totdat we definitief verlost zijn van zijn (of haar) criminele of overlastgevende gedrag. Daarbij richten de Veiligheidshuizen zich vooralsnog met name op de doelgroepen veelplegers, jeugd en huiselijk geweld. Ook de slachtoffers krijgen de aandacht die zij verdienen, want criminaliteit en overlast zijn natuurlijk in eerste instantie en vaak het meest fnuikend voor het veiligheidsgevoel van de slachtoffers.
Binnen twee jaar heeft een en ander geleid heeft tot de opening van zes Veiligheidshuizen in Limburg, waarvan het Veiligheidshuis voor het district Heerlen op 1 september 2006 het eerste was. Reeds kort daarna volgde het Veiligheidshuis voor Noord-Limburg te Venlo. In 2007 werden de Veiligheidshuizen voor Midden-Limburg, Maastricht en Sittard-Geleen geopend.
Met de opening van het Veiligheidshuis voor het district Kerkrade op 28 april 2008 is in Limburg de cirkel rond. Limburg is daarmee de eerste provincie in Nederland die voorzien is van een dekkend netwerk van Veiligheidshuizen. Een niet geringe prestatie, waar niet alleen de Limburgse gemeenten heel trots op mogen zijn. Het is immers een ontwikkeling waar het Ministerie van Justitie via het lokale Openbaar Ministerie de aanzet toe gegeven heeft, waar de provincie Limburg ruimhartig aan heeft bijgedragen en waar inmiddels tal van partners menskracht voor leveren om de samenwerking ook te laten werken.
Want “samenwerken werkt”.
Dat hebben we in Limburg met zijn allen proefondervindelijk vastgesteld: in 2005 werd aan Heerlen voor de integrale samenwerking in het kader van Operatie Hartslag zelfs de Athena toegekend! Onze “Oscar” voor het beste praktijkvoorbeeld van het jaar op het gebied van Binnenlands Openbaar Bestuur. Veel Heerlense, maar ook de Venlose “best practices” zijn in de Veiligheidshuisontwikkeling meegenomen. Eenmaal op gang gekomen bleek dat er legio andere lokale vormen van samenwerking bestaan, die een prima voedingsbodem vormen om tot een integrale samenwerking te komen.
Misschien wel de belangrijkste “lessons learned” zijn de volgende drie:
1. Het enorme belang van constant en gezamenlijk gedragen bestuurlijk commitment.
Wanneer bestuurders uitstralen dat ze samen, eensgezind, doelbewust en consequent de problematiek aanpakken, heeft dat zelfs sneller en meer invloed op de veiligheidsbeleving van de burger dan aantoonbaar teruglopende criminaliteitscijfers.
Dat is ook de belangrijkste reden geweest om in Limburg aansluiting te zoeken bij de Veiligheidsbesturen in de politiedistricten, waarin burgemeesters, openbaar ministerie en politie gewend zijn na te denken over het zoveel mogelijk vrijwaren van de burger van criminaliteit en overlast. De districtelijke Veiligheidsbesturen (aangevuld met vertegenwoordigers vanuit de zorg) beschouwen we in Limburg als het stuurgroepniveau voor de ontwikkeling, De twee belangrijkste regisseurs (bestuur en OM) zijn hierin vertegenwoordigd. De voor het welslagen van de persoonsgerichte aanpak minstens even belangrijke zorgpartners echter niet op een manier die recht doet aan het belang van hun bijdrage. In Sittard heeft men om die reden besloten om voor de Veiligheidshuisontwikkeling een afzonderlijk bestuurlijk overleg van alle deelnemende partners samen in het leven te roepen, waarvan het districtelijke Veiligheidsbestuur deel uitmaakt. In Noord-Limburg werkt men met een jaarlijkse bestuurlijke conferentie om alle deelnemende partners betrokken te houden bij de ontwikkeling.
2. Door zorg en repressie in balans te brengen wordt het mogelijk om personen die steeds weer terugvallen in maatschappelijk ongewenst gedrag gestaag en over de hele linie van alle leefgebieden te helpen om “boven het maatschappelijke maaiveld” te blijven.
3. Wanneer medewerkers die in de dagelijkse uitvoering oplossingsgericht moeten opereren zich gelegitimeerd en gesteund voelen om ook over de grenzen van de eigen organisatie heen concrete plannen van aanpak te realiseren, leidt dat tot meer creativiteit en betrokkenheid.
Dat het in de praktijk nog niet meevalt blijkt uit de eerste inhoudelijke tussentijdse evaluatie van het bureau Nelissen Onderzoek en Advies (april 2008), dat in de zes Limburgse Veiligheidshuizen de aanpak op casusniveau volgt en in beeld brengt waar de successen worden geboekt en waar de knelpunten zitten. Deze evaluatie toont aan dat de nagestreefde brede netwerksamenwerking wel degelijk resultaat heeft, maar bepaald niet vanzelf totstandkomt en dat er nog legio “lessons to learn” zijn. Klik hier om de volledige evaluatie te bekijken.
|
Dr. Peter Nelissen heeft onder de titel KOMPAS voor de Veiligheidshuizen Limburg een beschrijving van en handreiking voor de Veiligheidshuisontwikkeling in Limburg geschreven. of via de website: http://www.nelissenresearch.com |
 |
7-7-2008
